Sunday, November 8, 2015

ελιά & αγουρέλαιο (olive oil tree, Olea europaea)

my paradise
ελιά
Ανήκει στην οικογένεια των ελαιοειδών. Αειθαλές και υπεραιωνόβιο καρποφόρο δέντρο της μεσογειακής λεκάνης το οποίο επέδρασε σε κοινωνικοοικονομικές πραγματικότητες, επηρέασε καταλυτικά τον πολιτισμό μας και διαμόρφωσε τη διατροφή αλλά και τα έθιμα των μεσογειακών λαών. Γνωστή από τους αρχαιότατους χρόνους, εικάζεται πως διαδόθηκε στη νότια Ευρώπη από τους Φοίνικες. 

Η καταγωγή της ελιάς καθώς και η καλλιεργειά της, αποτελούν μήλο της έριδος για τους επιστήμονες, καθώς υπάρχουν πολλές θεωρείες που συνδέουν την ελιά με διάφορες περιοχές. Η επικρατέστερη άποψη λέει ότι, ως αυτοφυές δέντρο, η αγριελιά, πρωτοεμφανίστηκε στην ανατολική Μεσόγειο (Συρία, Μικρά Ασία, Ελλάδα), εκεί δηλαδή όπου αναπτύχθηκαν κάποιοι από τους αρχαιότερους πολιτισμούς. Πιστεύεται επίσης, πως η παρουσία της ελιάς στον ελλαδικό χώρο ανάγεται στη Νεολιθική Εποχή και σε αυτό κατευθύνουν δείγματα γύρης ελιάς από την Κρήτη, την Πελοπόννησο και τη Στερεά Ελλάδα, ενώ οι απαρχές της ελαιοκαλλιέργειας τοποθετούνται χρονολογικά στην Εποχή της Πρώιμης Χαλκοκρατίας, δηλαδή την 4η χιλιετία π.Χ.

Βρώσιμες ελιές σε πήλινο αγγείο αλλά και σκορπισμένες σε πηγάδι, βρέθηκαν στο ανάκτορο της Ζάκρου, κάτι που αφορά την Πρωτομινωική Κρήτη αλλά και στο παλάτι του Μίνωα και στο ανάκτορο της Κνωσσού- η τοποθέτηση εδώ, λαμβάνει χώρα στη Μεσομινωική Εποχή- γεγονότα που μας αποκαλύπτουν τη διοχέτευση της ελιάς στα μεγάλα εμπορικά κέντρα της Κρήτης και κατ’ επέκταση του Ελλαδικού χώρου, ενώ διαπιστώθηκε και η εξαγωγή της ελιάς σε χώρες του εξωτερικού.
koroneiki variety
Από την Υστερομινωική εποχή κι έπειτα, η συστηματική καλλιέργεια της ελιάς, συνέβαλε στην ανάπτυξη του μινωικού πολιτισμού, ανάπτυξη κοινωνικοοικονομική, λατρευτική, εθιμική αλλά και καλλιτεχνική, κάτι που καταλαβαίνουμε από τις εικαστικές απεικονίσεις σε αγγεία της εποχής.
Με το ελαιόλαδο όμως, είναι συνυφασμένος και ο Μυκηναϊκός Πολιτισμός. Η μεγάλη προσφορά της μεσσηνιακής γης για την ελιά και το ελαιόλαδο, προήλθε από την αποκρυπτογράφηση των πινακίδων της γραμμικής Β. Ανακαλύφθηκαν στην Πύλο και τις Μυκήνες και από αυτές αντλούμε πληροφορίες για την εξάπλωση του εμπορίου που αποτέλεσε την κύρια αιτία ανάπτυξης και ανάδειξης του ελαιολάδου σε παγκόσμια δύναμη, την εποχή εκείνη.

Πάμε τώρα στην περιοχή της Αθήνας, την περίοδο της Κλασσικής Ελλάδας. Δεν είναι τυχαίο πως η Αθηναϊκή Δημοκρατία ήταν από τα σπουδαιότερα κέντρα ελαιοπαραγωγής σε όλη τη Μεσόγειο. Η μυθολογία αναφέρει την ελιά που φύτεψε η Αθηνά στο βράχο της Ακρόπολης, από την οποία προηλθαν τα ιερά ελαιόδεντρα που τιμούσαν οι Αθηναίοι, ενώ προστάτης των ελαιόδεντρων αυτών ήταν ο ίδιος ο “Μόριος Ζεύς”. Το ιερό δέντρο της Αθηνάς, είναι πλέον η εξημερωμένη- καλλιεργήσιμη ελιά, γεγονός που σηματοδότησε την εξέλιξη του πολιτισμού, κοινωνικοποιώντας την εκμετάλλευση των πόρων.
Messinian Land
Η ελιά, εκτός από βασικό στοιχείο διατροφής συνδέθηκε επίσης με  τη θρησκεία, την τέχνη, τον αθλητισμό και… τον καλλωπισμό.
Οι αθλητές άλειφαν το σώμα τους με ελαιόλαδο, ενώ στα Παναθήναια, προς τιμήν της θεάς  Αθηνάς, οι νικητές λάμβαναν ως βραβείο, αμφορείς με ελαιόλαδο αλλά τους στεφάνωναν και με ένα κλαδί αγριελιάς, τον κότινο.
Στην περιποίηση του σώματος, χρησιμοποιούσαν αρωματισμένο από βότανα ελαιόλαδο, αναφορά την οποία βρίσκουμε στην Ιλιάδα όπου η Ήρα αλείφει το σώμα της με αρωματικό λάδι, ενώ σε άλλες πηγές, όπως στις “Εκκλησιάζουσες” του Αριστοφάνη, αναφέρεται ότι οι Έλληνες άλειφαν με ελαιόλαδο και τα μαλλιά τους και οι γυναίκες τα ίδια τους τα ρούχα. Να αναφέρω εδώ, τον Γαληνό ο οποίος μας έδωσε τα φώτα του για την παρασκευή της πρώτης καλλυντικής κρέμας, βασικό συστατικό της οποίας είναι το ελαιόλαδο και τον ευχαριστούμε πολύ γιατί πάνω στη δική του συνταγή πατάμε σήμερα για όλα όσα παρασκευάζουμε.
Το ελαιόλαδο χρησιμοποιήθηκε επίσης ως σπονδή στους αρχαίους θεούς- ήταν μέσο εξαγνισμού- και αποτελούσε τεράστια προσφορά προς εκείνους, αλλά χρησιμοποιήθηκε και σε ταφικές τελετές μαζί με το κρασί.

Θα πρέπει εδώ να αναφέρω και την προσφορά του ελαιολάδου στην Ιατρική. Στον Ιπποκράτειο Κώδικα αναφέρονται περισσότερες από 60 θεραπευτικές χρήσεις του ελαιολάδου, οι οποίες αφορούν κυρίως δερματικές παθήσεις, αναφέρεται όμως και η Ιπποκρατική Διαιτητική, όπου εδώ συνδυάστηκαν οι ιδιότητες του ελαιολάδου με το σιτάρι και το κρασί. Στα “Ηθικά” του Πλούταρχου συναντάμε το ελαιόλαδο ως θεραπευτικό μέσο για τη μαστίτιδα, ενώ αναφορές για την θεραπευτική του ελαιολάδου βρίσκουμε επίσης στον Πλίνιο, στον φημισμένο Ασκληπιό, στον Θεόφραστο και στον Διοσκουρίδη.

αγουρέλαιο
Θα ήθελα να παρουσιάσω εδώ λίγα πράγματα για το αγουρέλαιο. Πολλοί απο εμάς το ακούμε και λίγοι γνωρίζουν περί τίνος πρόκειται.

Το αγουρέλαιο λοιπόν, είναι ελαιόλαδο του οποίου η συγκομιδή της ελιάς γίνεται πρόωρα και συνήθως αυτό συμβαίνει αρχές Νοεμβρίου, όταν ο καρπός της ελιάς είναι δεμένος καλά αλλα ακόμα άγουρος. Οι ελιές δεν εχουν πετύχει ακόμα το ώριμο μέγεθος τους και ειναι μικρές. Όμως μεσα εκεί κρύβονται τα ευεργετικά στοιχεία τα οποία κάνουν το αγουρέλαιο να ειναι η ποιοτική κορυφή του ελαιολάδου, η "αφρόκρεμα".
early harvest olive oil by Stella Crown
Ήταν αρεστό από την αρχαιότητα και ονομαζόταν “ομωτρυβές" ή "ομφάκιο”. Η χαρακτηριστική πικρή, πιπεράτη και φρουτώδης γεύση του, κρύβει τα συστατικά που αναζητούν η φαρμακευτική και η εστίαση.

Από τα κυριότερα ωφέλη μέσω της βρώσης, είναι οι μεγάλες ποσότητες που περιέχει σε βιταμίνες, μέταλλα και πολυφαινόλες, οι οποίες προστατεύουν τα κύτταρά μας από τις ελεύθερες ρίζες, δηλ. δημιουργία καρκίνων και το οξειδωτικό στρες. 

Επιστημονικές έρευνες έχουν εντοπίσει ότι, στο αγουρέλαιο υπάρχουν σε μεγάλη ποσότητα δύο ουσίες με έντονο θεραπευτικό ενδιαφέρον, η ελαιασίνη και η ελαιοκανθάλη. Η ελαιασίνη θεωρείται σήμερα, η ισχυρότερη αντιοξειδωτική ουσία ενώ η ελαιοκανθάλη είναι μια ουσία στην οποία έχουν αποδοθεί αντιφλεγμονώδεις και νευροπροστατευτικές ιδιότητες.
Το κυριότερο λιπαρό οξύ του αγουρέλαιου είναι το ελαϊκό (Ω-9). Περιέχει ακόμη, λινελαϊκό (Ω-6), α-λινολενικό (Ω-3) και αραχιδονικό (Ω-6) και υδρογονάνθρακες, με κορυφή τους το σκουαλένιο. Έχει μεγάλη παρουσία στερολών (κυρίως β- σιτοστερόλη), αλκοολών και καροτενοειδών, όπως η ξανθοφύλλη, τα καροτένια και το λυκοπένιο, καθώς και β-καροτένιο (βιταμίνη Α). Η εξόχως όμως αντιοξειδωτική του δράση οφείλεται στην υψηλή παρουσία των τοκοφερολών, με κυρίαρχη την α-τοκοφερόλη (βιταμίνη Ε) καθώς και των πολυφαινολών, όπως είναι η ελευρωπαΐνη, η τυροσόλη, η υδροξυτυροσόλη, το καφεϊκό οξύ κ.λπ.

Για τα καλλυντικά μου και για την γεύση μου χρησιμοποιώ αγουρέλαιο από τις δικές μου ελιές και η διάφορα είναι αισθητή σε σχέση με τα συμβατικά του εμπορίου που προμηθευόμουν τα προηγούμενα χρόνια (πριν ακόμα αποκτήσω τις δικές μου ελιές).
extra virgin olive oil- Kalamata, Greece
Η εμπειρία μου στην γεύση ειναι ότι, όπου το βάλεις εμπλουτίζει με άρωμα έντονο τη γλώσσα και τον ουρανίσκο, επίσης συνοδεύει τα σαλατικά ή τα λαδερά φαγητά αξιοπρεπέστατα και δεν χάνεται το λάδι σε μια απλά λιπαρή γεύση, όπως εχουμε συνηθίσει απο τα συμβατικά λάδια. Μέχρι και στο τηγάνι το δοκίμασα, σε ψάρια. Μου έκανε εντύπωση η γεύση του, που συνόδευσε το τηγανητό ψάρι αλλα και ότι το λάδι που έμεινε στο τηγάνι ήταν ακόμα καταπράσινο. Μάλιστα εξοικονομώ και λάδι καθότι το αγουρέλαιο είναι πιο παχύρευστο (άρα ρίχνω λιγότερο) εφόσον δεν φιλτράρεται και έχει χρώμα πράσινο θολό. 
Το ότι δεν ειναι καλό να μαγειρευουμε με ελαιόλαδο ήταν, όπως πολλοί θα γνωρίζετε, ένας παλαιός μύθος ίσα ίσα για να προωθηθεί περισσοτερο το ηλιέλαιο και διάφορα παρεμφερή λάδια. 
*Για να προμηθευτείτε αγουρέλαιο δικής μου παραγωγής, κορωνέικη ποικιλία, αφιλτράριστο και θολό (έτσι όπως βγαίνει το λάδι από τη σύνθλιψη της ελιάς στο ελαιοτριβείο, επικοινωνείτε μαζί μου, στο e- mail μου ή στέλνοντας μήνυμα στην επίσημη σελίδα μου στο Facebook.


συνταγές με ελιά και αγουρέλαιο
🌳βόμβες οξυγόνου

🌳ενυδατικές καραμέλες σώματος

🌳φυσικές αντιφθειρικές λοσιόν για παιδιά

Stella Crown©
Κράτα τοΚράτα το